Օրական քանի՞ գրամ բջջանյութ է պետք։ Առնվազն 25 գ։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) այս քանակն է խորհուրդ տալիս 10 տարեկանից բարձր բոլորին։ Այն պետք է ստանաք սննդից՝ ընտրելով բջջանյութ պարունակող մթերքներ։ Փոշու տեսքով հավելումները չեն հաշվվում։ ԱՄՆ սննդային ուղեցույցներում չափը կապվում է կալորիականության հետ՝ 14 գ ձեր ընդունած յուրաքանչյուր 1 000 կկալի հաշվով։ Կանանց համար դա օրական 22–28 գ է, իսկ տղամարդկանց համար՝ 28–34 գ։
Մարդկանց մեծ մասը նույնիսկ չի մոտենում այդ քանակին։ Եթե օրվա ընթացքում ուտեք սպիտակ հաց, բրինձ, մակարոն ու միս, կստանաք մոտ 6 գ բջջանյութ, թեև միայն ափսեին նայելով դա չեք կռահի։ Իսկ ձեր օրվա սննդում որքա՞ն կա։ Մի անգամ հաշվեք ընդհանուր քանակը։ Սովորաբար պարզվում է, որ ընդամենը երկու կամ երեք մթերք է պակասում։
Բջջանյութի օրական նորման՝ ըստ կալորիականության
ԱՄՆ ուղեցույցի հաշվարկը պարզ է։ Օրվա կալորիաները բազմապատկեք 14-ով և բաժանեք 1 000-ի։ Աղյուսակի աջ սյունակում նշված է, թե սովորաբար ովքեր են օրական մոտ այդքան կալորիա ընդունում՝ համաձայն նույն ուղեցույցի։
| Օրական կալորիաները | Օրական բջջանյութը | Ում է համապատասխանում |
|---|---|---|
| 1 400 կկալ | 20 գ | Նիհարելիս հաճախ ընտրվող կալորիականություն |
| 1 600 կկալ | 22 գ | 51 և ավելի տարեկան կանայք |
| 1 800 կկալ | 25 գ | 31–50 տարեկան կանայք |
| 2 000 կկալ | 28 գ | 19–30 տարեկան կանայք, 51 և ավելի տարեկան տղամարդիկ |
| 2 200 կկալ | 31 գ | 31–50 տարեկան տղամարդիկ |
| 2 400 կկալ | 34 գ | 19–30 տարեկան տղամարդիկ |
| 2 600 կկալ | 36 գ | Ֆիզիկապես ակտիվ տղամարդիկ |
Նիհարելու համար օրական 1 400 կամ 1 600 կկալ ե՞ք ընդունում։ Բանաձևով ստացվում է 20–22 գ, բայց ԱՀԿ-ի նշած նվազագույն 25 գ-ը նույնն է մնում նաև ցածր կալորիականության դեպքում։ Միևնույն է, ձգտեք օրական 25 գ ստանալ։ Դա ավելի հեշտ է, քան թվում է, քանի որ բջջանյութով հարուստ մթերքները սովորաբար ամենակալորիականներից չեն։ Դեռ չգիտե՞ք՝ որքան կալորիա է ձեզ պետք։ Սկսեք օրական կալորիաների պահանջի հաշվարկից։
Օրական որքան բջջանյութ է պետք կանանց, տղամարդկանց և երեխաներին
Կանանց ու տղամարդկանց համար քանակները տարբեր են միայն այն պատճառով, որ նրանք տարբեր քանակով սնունդ են ուտում։ ԱՄՆ ուղեցույցներում դրանք ներկայացված են ըստ տարիքի՝
- Կանայք՝ 19–30 տարեկանում՝ 28 գ, 31–50-ում՝ 25 գ, 51 տարեկանից՝ 22 գ։
- Տղամարդիկ՝ նույն երեք տարիքային խմբերի համար՝ համապատասխանաբար 34 գ, 31 գ և 28 գ։
- Երեխաներ՝ ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տալիս 2–5 տարեկանում ստանալ առնվազն 15 գ, իսկ 6–9 տարեկանում՝ 21 գ։ 10 տարեկանից կիրառվում է մեծահասակների 25 գ նորման։
Ինչո՞ւ հենց 25 գ, ոչ թե 15 կամ 40։ The Lancet ամսագրում 2019 թվականին հրապարակված՝ ԱՀԿ-ի համար կատարված ամփոփ վերլուծությունը միավորել է 185 երկարաժամկետ հետազոտության և 58 փորձարկման տվյալներ։ Ամենաշատ բջջանյութ օգտագործողների մոտ սրտի հիվանդությունների, ինսուլտի, 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի և հաստ ու ուղիղ աղիքի քաղցկեղի ռիսկը 15–30%-ով ավելի ցածր էր, քան ամենաքիչ օգտագործողների մոտ։ Ամենամեծ օգուտը դիտվել է օրական 25–29 գ-ի դեպքում, իսկ գրաֆիկների կորերը հուշել են, որ ավելի մեծ քանակը կարող է լրացուցիչ օգուտ տալ։ Սա մարդկանց մեծ խմբերում նկատված կապ է, ոչ թե մեկ մարդու համար տրվող խոստում, բայց հենց դրանով է հիմնավորվում այս թիվը։
Օրական 25–30 գ բջջանյութ՝ հինգ փոփոխությամբ
- Գրի առեք ձեր սովորական օրվա սնունդը։ Ամեն ինչ՝ մոտավոր քաշերով։ Կարող եք սննդի օրագիր պահել թղթի վրա կամ հավելվածում։
- Հաշվեք բջջանյութի ընդհանուր քանակը։ Օգտվեք ստորև բերված աղյուսակից։ Կենդանական ծագման ցանկացած մթերքի համար հաշվեք զրո։
- Նախ փոխարինեք հացահատիկային մթերքը։ Հացը, շիլան ու խավարտն ամեն օր օգտագործվող սնունդ են, ուստի դրանց փոփոխությունն ամենից շատ է ազդում ընդհանուր քանակի վրա։
- Ամեն ուտելու հետ բուսական մթերք ավելացրեք։ Աղցան, եփած բանջարեղեն կամ մեկ միրգ։
- Քանակն աստիճանաբար ավելացրեք։ Մի քանի օրը մեկ արեք մեկ փոփոխություն և բավականաչափ ջուր խմեք։
Ահա սովորական օրվա սնունդը՝ փոփոխություններից առաջ և հետո։
| Սննդի ընդունումը | Առաջ | Բջջանյութ | Հետո | Բջջանյութ |
|---|---|---|---|---|
| Նախաճաշ | 2 շերտ սպիտակ հաց՝ պանրով | 1,6 գ | Վարսակ՝ 50 գ չոր վիճակում, բանանով | 8,2 գ |
| Ճաշ | Սպիտակ բրինձ՝ 150 գ, հավի մսով | 0,6 գ | Հնդկաձավար՝ 200 գ, հավի մսով | 5,4 գ |
| Ճաշի հետ | Ոչինչ | 0 գ | Աղցան՝ 100 գ կաղամբից և 50 գ գազարից | 3,9 գ |
| Միջանկյալ սնունդ | Յոգուրտ՝ առանց հավելումների | 0 գ | Նույն յոգուրտը և մեկ խնձոր | 4,3 գ |
| Ընթրիք | Մակարոն՝ 200 գ, մսային սոուսով | 3,6 գ | Նույն մակարոնը՝ 150 գ բրոկոլիով | 8,6 գ |
| Ընդամենը | 5,8 գ | 30,4 գ |
Մինչև փոփոխությունները՝ 5,8 գ, հետո՝ 30,4 գ։ Եվ դրա համար ոչ ոք ստիպված չէր գդալով թեփ ուտել։ Մակարոնը մնաց, հավի միսը մնաց, յոգուրտն էլ մնաց։ Խնձորը, բանանն ու բանջարեղենը միասին մոտ 300 կկալ են ավելացնում, այնպես որ, եթե կալորիաները հաշվում եք, դրանց համար էլ տեղ թողեք օրվա կալորիաների հաշվարկում։


Բջջանյութ պարունակող մթերքներ՝ 100 գ-ում և մեկ չափաբաժնում
Տվյալները վերցված են USDA FoodData Central շտեմարանից։ Նայեք նաև չափաբաժնի սյունակին, ոչ միայն 100 գ-ի համար նշված թվերին։ Ոչ ոք 100 գ չիայի սերմ չի ուտում, իսկ 150 գ ոսպը սովորական չափաբաժին է։
| Մթերք | Բջջանյութը՝ 100 գ-ում | Սովորական չափաբաժինը | Բջջանյութը՝ չափաբաժնում |
|---|---|---|---|
| Ցորենի թեփ | 42,8 գ | 10 գ | 4,3 գ |
| Չիայի սերմեր | 34,4 գ | 15 գ | 5,2 գ |
| Կտավատի սերմեր | 27,3 գ | 1 ճաշի գդալ՝ 10 գ | 2,7 գ |
| Նուշ | 12,5 գ | 30 գ՝ մի փոքր բուռ | 3,8 գ |
| Վարսակի փաթիլներ՝ չոր | 10,1 գ | 50 գ | 5,1 գ |
| Ոսպ՝ խաշած | 7,9 գ | 150 գ | 11,9 գ |
| Սիսեռ՝ խաշած | 7,6 գ | 150 գ | 11,4 գ |
| Կարմիր լոբի՝ խաշած | 7,4 գ | 150 գ | 11,1 գ |
| Սալորաչիր | 7,1 գ | 40 գ | 2,8 գ |
| Ավոկադո | 6,7 գ | 100 գ | 6,7 գ |
| Ազնվամորի | 6,5 գ | 125 գ | 8,1 գ |
| Ցորենի ամբողջահատիկ հաց | 6,0 գ | 2 շերտ՝ 60 գ | 3,6 գ |
| Տարեկանի հաց | 5,8 գ | 2 շերտ՝ 60 գ | 3,5 գ |
| Կանաչ ոլոռ՝ խաշած | 5,5 գ | 100 գ | 5,5 գ |
| Ցորենի ամբողջահատիկ մակարոն՝ եփած | 3,9 գ | 200 գ | 7,8 գ |
| Բրոկոլի՝ խաշած | 3,3 գ | 150 գ | 5,0 գ |
| Տանձ | 3,1 գ | 180 գ՝ մեկ միջին չափի | 5,6 գ |
| Գազար՝ հում | 2,8 գ | 100 գ | 2,8 գ |
| Հնդկաձավար՝ եփած | 2,7 գ | 200 գ | 5,4 գ |
| Սպիտակ հաց | 2,7 գ | 2 շերտ՝ 60 գ | 1,6 գ |
| Բանան | 2,6 գ | 120 գ՝ մեկ միջին չափի | 3,1 գ |
| Կաղամբ՝ հում | 2,5 գ | 100 գ | 2,5 գ |
| Խնձոր՝ կեղևով | 2,4 գ | 180 գ՝ մեկ միջին չափի | 4,3 գ |
| Կարտոֆիլ՝ կեղևով թխած | 2,2 գ | 200 գ | 4,4 գ |
| Մակարոն՝ եփած | 1,8 գ | 200 գ | 3,6 գ |
| Շագանակագույն բրինձ՝ եփած | 1,6 գ | 150 գ | 2,4 գ |
| Սպիտակ բրինձ՝ եփած | 0,4 գ | 150 գ | 0,6 գ |
| Միս, ձուկ, ձու, կաթ, յոգուրտ՝ առանց հավելումների | 0 գ | Ցանկացած | 0 գ |
Աղյուսակից երեք բան է պարզ դառնում։ Լոբին ու ոսպը մեծ տարբերությամբ առաջատար են՝ մեկ ափսեն ապահովում է օրվա պահանջի գրեթե կեսը։ Ցորենի ամբողջահատիկ մակարոնը սովորական մակարոնից երկու անգամ ավելի շատ բջջանյութ ունի, իսկ սպիտակ բրինձը՝ գրեթե չունի։ Մրգերն էլ այս առումով միշտ գերազանցում են հյութին, քանի որ բջջանյութը մնում է պտղամսում ու կեղևում։ Սա ևս մեկ պատճառ է, որ հյութ խմելիս դժվար է պահպանել շաքարի օրական սահմանաչափը։
Նիհարելու համար օրական որքան բջջանյութ է պետք
Բջջանյութը ճարպ այրո՞ւմ է։ Ոչ։ Քաշի նվազման հիմքում շարունակում է մնալ կալորիաների պակասուրդը։ Բջջանյութը պարզապես օգնում է այդ պակասուրդն ավելի հեշտ պահպանել։ Բանջարեղենը, հատիկաընդեղենն ու ամբողջական հացահատիկները տեղ են զբաղեցնում ափսեում, և դրանք ուտելու համար ժամանակ է պետք։ Դրանց մեծ մասը նաև ցածր կալորիականությամբ մթերքների ցանկում է։
Այս կապի մասին տվյալներ էլ կան։ POUNDS Lost փորձարկման ընթացքում ավելորդ քաշ ունեցող 345 մեծահասակ վեց ամիս շարունակ օրական ընդունել է իր կարիքից մոտ 750 կկալ պակաս։ Արդյունքը կանխատեսելու առումով բջջանյութի քանակն ավելի մեծ նշանակություն է ունեցել, քան ճարպերի, սպիտակուցների ու ածխաջրերի հարաբերակցությունը։ Ավելի շատ բջջանյութ օգտագործողները նաև ավելի հետևողական են պահպանել իրենց սննդակարգը։ Սա մեկ վերլուծություն է և պատճառահետևանքային կապ չի ապացուցում, բայց համընկնում է The Lancet-ի վերլուծությունում ներառված փորձարկումների արդյունքի հետ՝ ավելի շատ բջջանյութի դեպքում մարմնի քաշն ավելի ցածր էր։
- Ձգտեք օրական առնվազն 25 գ ստանալ՝ նույնիսկ 1 400–1 600 կկալի դեպքում։
- Բջջանյութը նախ ստացեք բանջարեղենից, հատիկաընդեղենից և մրգերից։ Ընկուզեղենն ու սերմերը շատ բջջանյութ ունեն, բայց նաև 500–600 կկալ՝ 100 գ-ում։
- Բջջանյութն արդեն ներառված է ածխաջրերի ընդհանուր քանակում, ուստի մակրոսննդանյութերի հաշվարկում այն առանձին ավելացնել պետք չէ։ Տեսեք՝ օրական որքան ածխաջուր է պետք, և օգտվեք մակրոսննդանյութերի հաշվիչից։
Հնարավո՞ր է չափից շատ բջջանյութ ուտել
Ուղեցույցներում նշված է նվազագույն քանակը, իսկ վերին շեմ չկա։ Սովորաբար խնդիրը քանակն ավելացնելու արագությունն է։ Եթե մեկ օրում 10 գ-ից անցնեք 35 գ-ի, հավանաբար մի քանի օր գազեր ու որովայնի փքվածություն կունենաք։ Միանգամից միայն մեկ փոփոխություն արեք ու ջուր խմեք։
Հավելումների հարցն առանձին է։ ԱՀԿ-ի նշած 25 գ-ը սննդում բնականորեն առկա բջջանյութի մասին է, իսկ դրա հիմքում ընկած հետազոտություններն ուսումնասիրել են սննդակարգերը, ոչ թե պարկուճները։ Աղիների հիվանդություն ունե՞ք, կամ բժիշկը ձեզ բջջանյութի ցածր պարունակությամբ սննդակարգ նշանակե՞լ է։ Այդ դեպքում հետևեք բժշկի ցուցումներին, ոչ թե այս աղյուսակին։
Ինչպես հետևել բջջանյութի քանակին՝ առանց ամեն գրամը հաշվելու
Պետք չէ ամբողջ կյանքում հաշվել բջջանյութի օրական քանակը։ Մի քանի սովորական օրվա սնունդ գրանցեք, մեկ անգամ հաշվեք ընդհանուր քանակն ու տեսեք՝ որ կերակուրներում բուսական մթերք ընդհանրապես չկա։ Սովորաբար դա նախաճաշն ու միջանկյալ սնունդն են։ Փոփոխեք այդ երկուսը, փոխեք հացահատիկային մթերքներից մեկը, և օրերի մեծ մասում կստանաք 25 գ-ից ավելի՝ առանց հաշվարկների։