Նիհարելու համար առողջ նախաճաշը մոտ 300–400 կկալ է և պարունակում է 20–30 գ սպիտակուց, ինչպես նաև բջջանյութի որևէ աղբյուր՝ միրգ, բանջարեղեն կամ ամբողջահատիկ մթերք։ Եթե օրական ստանում եք 1 400–1 800 կկալ, դա օրվա կալորիաների մոտ մեկ քառորդն է։ Ձվով, հունական յոգուրտով, կաթնաշոռով ու վարսակով հեշտ է ապահովել այդ քանակները։ Ստորև նախաճաշի ութ տարբերակ կա՝ արդեն հաշվարկված կալորիաներով։
Նախաճաշելուց նյութափոխանակությունը չի արագանում, իսկ նախաճաշը բաց թողնելուց՝ չի դանդաղում։ Նախաճաշողներին ու չնախաճաշողներին համեմատած փորձարկումներում քաշի էական տարբերություն չի արձանագրվել։ Արդյունքը կախված է նրանից, թե օրվա ընթացքում ընդհանուր առմամբ քանի կալորիա եք ստանում։ Եթե նախաճաշից հետո մինչև ճաշ կուշտ եք մնում, առավոտյան ժամը 11-ին քաղցը թխվածքաբլիթով հագեցնելու կարիք չի լինում։
Նիհարելու համար նախաճաշին քանի՞ կալորիա է պետք
Նախաճաշի համար պաշտոնապես սահմանված կալորիականություն չկա։ Տարածված տարբերակներից մեկն օրվա կալորիաների 20–30%-ը նախաճաշին հատկացնելն է, իսկ մնացածը՝ ճաշին, ընթրիքին ու մեկ խորտիկին։ Աղյուսակում կտեսնեք, թե օրական տարբեր կալորիականության դեպքում որքան է բաժին ընկնում նախաճաշին։
| Օրական կալորիաները | Նախաճաշ՝ 20–30% | Միջակայքի միջին արժեքը |
|---|---|---|
| 1 200 կկալ | 240–360 կկալ | 300 կկալ |
| 1 400 կկալ | 280–420 կկալ | 350 կկալ |
| 1 500 կկալ | 300–450 կկալ | 375 կկալ |
| 1 600 կկալ | 320–480 կկալ | 400 կկալ |
| 1 800 կկալ | 360–540 կկալ | 450 կկալ |
| 2 000 կկալ | 400–600 կկալ | 500 կկալ |
| 2 200 կկալ | 440–660 կկալ | 550 կկալ |
Վստա՞հ չեք, թե օրական քանի կալորիա է ձեզ պետք։ Կալորիաների դեֆիցիտի մասին ուղեցույցը կօգնի որոշել օրական քանակը, իսկ մեկ սննդընդունման կալորիաների մասին հոդվածը կբացատրի, թե ինչպես բաշխել դրանք օրվա ընթացքում։ Եթե նախընտրում եք թեթև նախաճաշ ու ավելի առատ ճաշ, կարող եք այդպես էլ սնվել։ Բաշխումը կարող եք փոխել ըստ ձեր նախընտրության։ Կարևորն օրվա ընդհանուր կալորիաներն են։
Նիհարելու համար սպիտակուցով հարուստ սննդակարգերի վերաբերյալ հետազոտությունների ամփոփումներում օգուտներ են նշվում մարմնի քաշի յուրաքանչյուր կիլոգրամի հաշվով մոտ 1,2–1,6 գ սպիտակուց ստանալու դեպքում։ 70 կգ քաշի դեպքում դա օրական 85–110 գ է, կամ մոտ 30 գ յուրաքանչյուր սննդընդունման ժամանակ, եթե օրական երեք անգամ եք ուտում։ Հաճախ հենց նախաճաշին է սպիտակուցը պակասում․ մուրաբայով տոստը, օրինակ, մոտ 8 գ սպիտակուց է պարունակում։ Ըստ մարմնի քաշի հաշվարկները կգտնեք օրական սպիտակուցի քանակի մասին հոդվածում։
Նախաճաշը բաց թողնելն օգնո՞ւմ է նիհարել, թե՞ խանգարում է
Փորձարկումների արդյունքներով՝ ոչ օգնում է, ոչ էլ խանգարում։ Այս թեմայով առավել հայտնի տվյալները երեք հետազոտությունից են։
- 2019 թվականին BMJ-ում հրապարակված մետավերլուծությունը միավորել է 13 պատահականացված փորձարկումների արդյունքները։ Մասնակիցները, որոնց հանձնարարվել էր նախաճաշել, օրական մոտ 260 կկալ ավելի էին ստանում, քան նրանք, ում հանձնարարվել էր բաց թողնել նախաճաշը։ Փորձարկումների վերջում նախաճաշողների քաշը փոքր-ինչ ավելի բարձր էր՝ միջինը 0,44 կգ-ով։ Փորձարկումները կարճ էին ու հիմնականում ցածր որակի, ուստի հեղինակները հորդորել են արդյունքները զգուշությամբ մեկնաբանել։ Տվյալները հիմք չեն տվել եզրակացնելու, որ նախաճաշ ավելացնելն օգնում է նիհարել։
- 16-շաբաթյա փորձարկման ժամանակ՝ 2014 թվականին, ավելորդ քաշ ունեցող 309 չափահասի հանձնարարվել է հետևել երեք ցուցումներից մեկին՝ նախաճաշել, բաց թողնել նախաճաշը կամ շարունակել սնվել սովորականի պես։ Երեք խմբում էլ քաշի փոփոխությունը գրեթե նույնն էր՝ 1 կգ-ից պակաս։
- Բաթի նախաճաշի հետազոտության ընթացքում վեց շաբաթ համեմատել են առատ նախաճաշը (առնվազն 700 կկալ՝ առավոտյան ժամը 11-ից առաջ) և մինչև կեսօր չուտելը։ Հանգստի վիճակում նյութափոխանակության արագությունը չի փոխվել։ Նախաճաշողներն օրական մոտ 540 կկալ ավելի էին ստանում, բայց առավոտյան նաև ավելի ակտիվ էին։ Երկու խմբում էլ մարմնի քաշը մնացել է նույնը։
Որոշեք ըստ նրա, թե ինչն է ձեզ հարմար։ Եթե նախաճաշելուց հետո խորտիկ ուտելու կարիք չեք զգում, նախաճաշեք։ Եթե մինչև ճաշ չեք քաղցում և այդպես ձեզ հարմար է, նախաճաշը բաց թողնելը նույնպես կարող է օգնել քիչ ուտել։ Հենց այս գաղափարն է ընկած ընդհատվող ծոմապահության հիմքում։ Եթե ձեր սովորական սննդակարգին նախաճաշ եք ավելացնում զուտ «նյութափոխանակության համար», դրանով միայն ավելացնում եք օրվա կալորիաները։
Առողջ նախաճաշ նիհարելու համար՝ 8 տարբերակ կալորիաների ու սպիտակուցի հաշվարկով
Կալորիականությունը հաշվարկվել է՝ USDA-ի FoodData Central շտեմարանի տվյալները բազմապատկելով նշված քաշերով։ Վարսակը կշռվում է չոր վիճակում, մյուս մթերքները՝ այն վիճակում, որում ուտում եք։
| Նախաճաշ | Բաղադրիչները | կկալ | Սպիտակուց | Բջջանյութ |
|---|---|---|---|---|
| Հունական յոգուրտով նախաճաշ | Առանց հավելումների յուղազերծ հունական յոգուրտ՝ 200 գ, հապալաս՝ 100 գ, վարսակի փաթիլներ՝ 30 գ | 289 | 25,1 գ | 5,4 գ |
| Կաթնաշոռ մրգով | 2% յուղայնությամբ կաթնաշոռ՝ 200 գ, խնձոր՝ 150 գ, նուշ՝ 10 գ | 298 | 23,3 գ | 4,9 գ |
| Երկու ձվով ձվածեղ | 2 ձու (100 գ)՝ տապակած ձիթապտղի յուղով (5 գ), լոլիկ՝ 150 գ, ամբողջահատիկ ցորենի հաց՝ 30 գ | 290 | 17,6 գ | 3,6 գ |
| Յոգուրտով վարսակի փաթիլներ | Վարսակի փաթիլներ՝ 40 գ՝ թրջած հունական յոգուրտի մեջ (150 գ), կես բանան՝ 60 գ | 294 | 21,2 գ | 5,6 գ |
| Ավոկադոյով ու ձվով տոստ | Ամբողջահատիկ ցորենի հաց՝ 60 գ, ավոկադո՝ 50 գ, 1 ձու (50 գ) | 303 | 14,7 գ | 7,0 գ |
| Կաթով վարսակի շիլա | Վարսակի փաթիլներ՝ 50 գ՝ եփած 200 մլ 2% յուղայնությամբ կաթով, կես բանան՝ 60 գ | 343 | 13,9 գ | 6,6 գ |
| Գետնանուշի կարագով տոստ | Ամբողջահատիկ ցորենի հաց՝ 60 գ, գետնանուշի կարագ՝ 15 գ, բանան՝ 100 գ | 330 | 11,9 գ | 7,0 գ |
| Ձվով նախաճաշ՝ մեծ չափաբաժնով | 3 ձու (150 գ)՝ պատրաստված ձիթապտղի յուղով (5 գ), ամբողջահատիկ ցորենի հաց՝ 60 գ, լոլիկ՝ 150 գ | 437 | 27,7 գ | 5,4 գ |
Առաջին չորս տարբերակներից յուրաքանչյուրի կալորիականությունը 300 կկալից պակաս է, իսկ սպիտակուցի քանակը՝ 18–25 գ։ Հետևաբար դրանք ամենահեշտն է տեղավորել կալորիաների դեֆիցիտով սննդակարգում։ Կաթով վարսակի շիլան ու գետնանուշի կարագով տոստը բջջանյութի շնորհիվ հագեցնող են, թեև ավելի քիչ սպիտակուց են պարունակում։ Եթե մինչև ճաշ դեռ երկար կա, յոգուրտ կամ ձու ավելացրեք։ Ձվով մեծ չափաբաժինը հարմար է այն օրերին, երբ նախատեսում եք ստանալ 1 800–2 200 կկալ կամ նախընտրում եք առատ նախաճաշ ու թեթև ընթրիք։
Սպիտակուցի այլ աղբյուրների համար տեսեք սպիտակուցով հարուստ մթերքների ցանկը, որտեղ նշված են չափաբաժիններն ու սպիտակուցի քանակը գրամներով։ Եթե ուզում եք նախապես պլանավորել օրվա բոլոր սննդընդունումները, փորձեք 1 500 կկալ սննդացանկը։
Ինչպե՞ս կազմել նախաճաշի մենյու 4 քայլով
- Սկսեք սպիտակուցից։ Ընտրեք ձու, հունական յոգուրտ, կաթնաշոռ, կեֆիր, պանիր կամ ձուկ։ Նպատակ դրեք ստանալ առնվազն 20 գ սպիտակուց։
- Ավելացրեք բջջանյութ։ Ընտրեք միրգ, բանջարեղեն, վարսակ կամ ամբողջահատիկ հաց։ Դրանց շնորհիվ նախաճաշը չափազանց փոքր չի թվա։
- Չափեք ճարպի քանակը։ Կարագը, ձեթը, ընկույզը, ավոկադոն ու գետնանուշի կարագն օգտակար են, բայց դրանցից յուրաքանչյուրի մեկ ճաշի գդալը մոտ 100 կկալ է։ Մեկ անգամ կշռեք, որ պատկերացնեք, թե ինչ չափաբաժին է մեկ գդալը։
- Ստուգեք ընդհանուր կալորիականությունը։ Համեմատեք վերևի աղյուսակի հետ։ Եթե գերազանցում եք նախատեսած չափը, պակասեցրեք հացի կամ ճարպի չափաբաժինը՝ պահպանելով սպիտակուցի քանակը։


Նախաճաշի տարբերակներ, որոնք թեթև են թվում, բայց կալորիական են
Մի կրուասան, մի քիչ մուրաբա ու մի բաժակ հյութ։ Սեղանին դրված՝ շատ քիչ են թվում։ Հաշվարկն այսպիսին է։
- Կրուասան (60 գ) + մուրաբա (20 գ) + նարնջի հյութ (250 մլ)՝ 412 կկալ, 6,7 գ սպիտակուց։
- Ամբողջահատիկ ցորենի հացից երկու տոստ՝ կարագով ու մուրաբայով՝ 279 կկալ, 7,6 գ սպիտակուց։
- Համեմատության համար՝ յոգուրտով նախաճաշը՝ 289 կկալ, 25,1 գ սպիտակուց։
Կրուասանով նախաճաշն ավելի կալորիական է, քան յոգուրտովը, իսկ սպիտակուցը մոտ չորս անգամ քիչ է։ Կալորիաների մեծ մասը գալիս է ճարպից, շաքարից ու հյութից, իսկ հյութն այնքան հագեցնող չէ, որքան ամբողջական միրգը։ Նույնը վերաբերում է քաղցրացված փաթիլներին, գրանոլային, համային հավելումներով յոգուրտներին ու օշարակով սուրճի ըմպելիքներին։ Դրանք էլ կարող եք ներառել ձեր սննդակարգում։ Հաշվեք դրանց կալորիաները մյուս ուտելիքների պես և հաշվի առեք, որ կարող եք ավելի շուտ քաղց զգալ։
Եթե առավոտյան քաղց չեք զգում
Պետք չէ ձեզ ստիպել նախաճաշել։ Սուրճ կամ թեյ խմեք ու կերեք, երբ իսկապես քաղց զգաք, թեկուզ առավոտյան ժամը 10-ին կամ 11-ին։ Ուշ ժամին կերածը նույնպես նախաճաշ է և կարող է փոխարինել առավոտյան խորտիկին։ Խնդիրն առաջանում է, երբ բաց եք թողնում նախաճաշը, իսկ ուշ երեկոյան շատ եք ուտում։ Եթե ձեզ մոտ էլ այդպես է, ամենապարզ լուծումը սպիտակուց պարունակող 300 կկալանոց նախաճաշ փորձելն է։
Սնվելու ժամերը փոխելուց առաջ խորհրդակցեք բժշկի հետ, եթե շաքարային դիաբետի բուժման համար ինսուլին կամ արյան շաքարն իջեցնող հաբեր եք օգտագործում, հղի եք կամ երբևէ սննդային վարքի խանգարում եք ունեցել։
Ինչպե՞ս հասկանալ՝ նախաճաշը ձեզ հարմար է
Մեկ շաբաթ գրանցեք, թե ինչ եք ուտում, ու ուշադրություն դարձրեք երկու բանի՝ նախաճաշից հետո երբ եք առաջին անգամ քաղց զգում և ինչ եք ուտում նախաճաշից մինչև ճաշ։ Եթե մինչև կեսօր կուշտ եք մնում, իսկ օրվա ընդհանուր կալորիաները տեղավորվում են ձեր սահմանած չափի մեջ, ուրեմն ձեր ընտրած նախաճաշն իր գործն անում է՝ անկախ նրանից, թե ինչ եք ուտում։