Арықтау үшін таңғы асқа не жеу керек? Шамамен 300–400 ккал болатын таңғы аста 20–30 г ақуыз болғаны жөн. Талшық үшін жеміс, көкөніс не тұтас дәнді өнім қосыңыз. Бұл күндік 1 400–1 800 ккал мөлшерінің шамамен төрттен бірі. Жұмыртқа, грек йогурты, түйіршікті сүзбе мен сұлыдан осы мөлшерге сай ас құрастыру оңай. Төменде калориясы есептелген сегіз нұсқа бар.
Таңғы ас ішу зат алмасуды жылдамдатпайды, ал оны өткізіп жіберу баяулатпайды. Таңғы ас ішкендер мен ішпегендерді салыстырған сынақтар салмақта елеулі айырма таппады. Нәтиже күні бойы қанша калория тұтынғаныңызға байланысты. Таңғы ас түскі асқа дейін тоқ ұстаса, таңғы сағат 11-де қарныңыз ашып, печеньеге қол созбайсыз.
Арықтау үшін таңғы асқа қанша калория бөлу керек?
Таңғы асқа арналған ресми калория нормасы жоқ. Кең тараған тәсіл бойынша күндік калорияның 20–30%-ын таңғы асқа, қалғанын түскі асқа, кешкі асқа және тіскебасарға бөлесіз. Күндік мөлшеріңізге сай келетін аралықты кестеден таба аласыз.
| Күндік калория мөлшері | Таңғы асқа 20–30% | Аралықтың ортасы |
|---|---|---|
| 1 200 ккал | 240–360 ккал | 300 ккал |
| 1 400 ккал | 280–420 ккал | 350 ккал |
| 1 500 ккал | 300–450 ккал | 375 ккал |
| 1 600 ккал | 320–480 ккал | 400 ккал |
| 1 800 ккал | 360–540 ккал | 450 ккал |
| 2 000 ккал | 400–600 ккал | 500 ккал |
| 2 200 ккал | 440–660 ккал | 550 ккал |
Күндік мөлшеріңізді білмесеңіз, оны калория тапшылығы туралы нұсқаулықпен анықтай аласыз. Ал әр асқа бөлінетін калория туралы мақалада күндік мөлшерді ас арасында қалай бөлу керегі түсіндіріледі. Таңертең жеңіл, түсте тойымды тамақтанғанды ұнатсаңыз, солай істей беріңіз. Күндік жалпы мөлшерді сақтасаңыз, әр асқа бөлінетін калорияны өзгерте аласыз.
Арықтауға арналған ақуызы мол рациондар жөніндегі шолулар дене салмағының әр килограмына шамамен 1,2–1,6 г ақуыз тұтынудың пайдасын көрсетеді. Салмағыңыз 70 кг болса, бұл күніне 85–110 г, ал үш мезгіл тамақтансаңыз, әр асқа шамамен 30 г деген сөз. Ақуыз көбіне таңғы аста жетіспейді. Мысалы, тосап жағылған тостта шамамен 8 г ақуыз бар. Салмағыңызға қарай қанша ақуыз керегін күндік ақуыз мөлшері туралы мақаладан біле аласыз.
Таңғы ас ішпеу арықтауға қалай әсер етеді?
Сынақтарға қарағанда, таңғы ас ішпеу арықтауға көмектеспейді де, кедергі келтірмейді де. Бұл жөніндегі ең белгілі деректер үш зерттеуден алынған.
- 2019 жылы BMJ журналында жарияланған метаталдау 13 рандомизацияланған сынақтың нәтижесін біріктірді. Таңғы ас ішу тапсырылған адамдар оны ішпеу тапсырылғандардан күніне шамамен 260 ккал артық тұтынды. Сынақ соңында олардың салмағы орта есеппен 0,44 кг артық болды. Сынақтар қысқа, ал көбінің сапасы төмен болғандықтан, авторлар нәтижені абайлап түсіндіруге шақырды. Таңғы ас ішуді бастау арықтауға көмектеседі деген белгі байқалмады.
- 2014 жылы жүргізілген 16 апталық сынақта артық салмағы бар 309 ересек адам үш топқа бөлінді. Бірінші топқа таңғы ас ішу, екіншісіне ішпеу, үшіншісіне әдеттегі тәртібін жалғастыру тапсырылды. Үш топта да салмақ шамалас, 1 кг-нан аз өзгерді.
- Баттағы таңғы ас жобасында алты апта бойы таңғы сағат 11-ге дейін кемінде 700 ккал болатын тойымды ас ішкендер мен түске дейін ас ішпегендер салыстырылды. Тыныштық күйіндегі зат алмасу өзгерген жоқ. Таңғы ас ішкендер күніне шамамен 540 ккал артық тұтынды әрі таңертең көбірек қимылдады. Екі топта да дене салмағы өзгермеді.
Таңғы ас түске дейін тіскебасар жемей жүруге көмектессе, оны ішіңіз. Түске дейін қарныңыз ашпаса және бұл тәртіп сізге ыңғайлы болса, таңғы ас ішпеу де аз тамақтанудың бір жолы. Интервалды ашығудың негізінде осы ой жатыр. Күнделікті рационыңызға тек «зат алмасуды жылдамдату үшін» таңғы ас қоссаңыз, тұтынатын калорияңыз ғана көбейеді.
Таңғы асқа не жеу керек? Калориясы мен ақуызы көрсетілген 8 нұсқа
Калорияны есептеу үшін USDA FoodData Central деректері кестедегі салмаққа көбейтілді. Сұлы үлпегі құрғақ күйінде, ал қалған өнімдер жеуге дайын күйінде өлшенген.
| Таңғы ас | Құрамы | ккал | Ақуыз | Талшық |
|---|---|---|---|---|
| Жидек пен сұлы қосылған грек йогурты | Қоспасыз майсыз грек йогурты (200 г), көкжидек (100 г), сұлы үлпегі (30 г) | 289 | 25,1 г | 5,4 г |
| Жеміс қосылған түйіршікті сүзбе | Майлылығы 2% түйіршікті сүзбе (200 г), алма (150 г), бадам (10 г) | 298 | 23,3 г | 4,9 г |
| Екі жұмыртқадан жасалған омлет | 5 г зәйтүн майына пісірілген 2 жұмыртқа (100 г), қызанақ (150 г), тұтас бидай наны (30 г) | 290 | 17,6 г | 3,6 г |
| Йогуртқа жібітілген сұлы | 150 г грек йогуртына жібітілген 40 г сұлы үлпегі, жарты банан (60 г) | 294 | 21,2 г | 5,6 г |
| Авокадо мен жұмыртқа қосылған тост | Тұтас бидай наны (60 г), авокадо (50 г), 1 жұмыртқа (50 г) | 303 | 14,7 г | 7,0 г |
| Сүтке піскен сұлы ботқасы | Майлылығы 2% сүтке (200 мл) пісірілген сұлы үлпегі (50 г), жарты банан (60 г) | 343 | 13,9 г | 6,6 г |
| Жержаңғақ пастасы жағылған тост | Тұтас бидай наны (60 г), жержаңғақ пастасы (15 г), банан (100 г) | 330 | 11,9 г | 7,0 г |
| Үш жұмыртқалы тойымды таңғы ас | 5 г зәйтүн майына пісірілген 3 жұмыртқа (150 г), тұтас бидай наны (60 г), қызанақ (150 г) | 437 | 27,7 г | 5,4 г |
Алғашқы төрт нұсқаның әрқайсысында 300 ккал-дан аз калория және 18–25 г ақуыз бар. Сондықтан олар калория тапшылығын сақтауға ыңғайлы. Сүтке піскен сұлы ботқасы мен жержаңғақ пастасы жағылған тост талшықтың арқасында тойымды, бірақ ақуызы азырақ. Түскі асқа дейін әлі біраз уақыт болса, қасына йогурт не жұмыртқа қосыңыз. Үш жұмыртқалы нұсқа күндік мөлшеріңіз 1 800–2 200 ккал болғанда немесе таңертең тойымды, кешке жеңіл тамақтанғыңыз келсе жарайды.
Басқа нұсқалар үшін ақуызы мол тағамдар тізімін қараңыз. Онда порция көлемі мен ақуыз мөлшері граммен көрсетілген. Әр асқа не жейтініңізді алдын ала жоспарлағыңыз келсе, 1 500 ккал-дық мәзірді қолданып көріңіз.
Таңғы ас мәзірін құрастырудың 4 қадамы
- Алдымен ақуыз көзін таңдаңыз. Жұмыртқа, грек йогурты, түйіршікті сүзбе, кефир, ірімшік не балық жарайды. Кемінде 20 г ақуыз алуды көздеңіз.
- Талшық қосыңыз. Жеміс, көкөніс, сұлы не тұтас дәнді нан таңғы асты тойымдырақ етеді.
- Майлы қоспаларды өлшеңіз. Сары май, өсімдік майы, жаңғақ, авокадо мен жержаңғақ пастасы пайдалы, бірақ әрқайсысының бір ас қасығында шамамен 100 ккал бар. Бір ас қасық порцияның қандай болатынын білу үшін оны бір рет таразыға тартып көріңіз.
- Жалпы калорияны тексеріңіз. Шыққан санды жоғарыдағы кестемен салыстырыңыз. Мөлшерден асып кетсеңіз, ақуыз мөлшерін сақтап, нанды не майды азайтыңыз.


Жеңіл көрінетін таңғы астың калориясы
Бір круассан, аздап тосап, бір стақан шырын. Үстелге қойғанда аз сияқты көрінеді. Әр нұсқаның калориясы мен ақуыз мөлшерін салыстырып көріңіз.
- Круассан (60 г), тосап (20 г) және апельсин шырыны (250 мл) — 412 ккал, 6,7 г ақуыз.
- Тұтас бидай нанының қызартылған екі тілімі, сары май және тосап — 279 ккал, 7,6 г ақуыз.
- Салыстыру үшін грек йогурты қосылған нұсқа — 289 ккал, 25,1 г ақуыз.
Круассан, тосап пен шырынның калориясы йогурт қосылған нұсқадан көп, ал ақуызы соның төрттен біріндей ғана. Калорияның көбі майдан, қанттан және шырыннан түседі. Шырын тұтас жемістей тойдырмайды. Қант қосылған құрғақ таңғы ас, гранола, дәм беретін қоспасы бар йогурт пен шәрбат қосылған кофе де солай. Оларды да мәзіріңізге қоса аласыз. Калориясын басқа ас сияқты есепке алыңыз және қарныңыз ертерек ашуы мүмкін екенін ескеріңіз.
Таңертең қарныңыз ашпаса
Өзіңізді қинап ас ішудің қажеті жоқ. Кофе не шай ішіп, шынымен қарныңыз ашқанда тамақтаныңыз. Ол таңғы сағат 10 не 11 болса да болады. Кештеу ішілген ас та таңғы ас саналады әрі түске дейінгі тіскебасардың орнын баса алады. Таңғы ас ішпей жүріп, кешке көп жеп қойсаңыз, байқап көруге болатын ең оңай амал — ақуызы бар 300 ккал-дық таңғы ас.
Инсулин қабылдайтын немесе қандағы қантты төмендететін таблетка ішетін қант диабеті бар адамдар, жүкті әйелдер және бұрын тамақтану бұзылысы болған адамдар ас ішу уақытын өзгертпес бұрын дәрігермен кеңесуі керек.
Таңғы асыңыз өзіңізге сай екенін қалай білуге болады?
Бір апта бойы жегеніңізді жазып жүріңіз. Таңғы астан кейін қарныңыз алғаш қашан ашатынына және түскі асқа дейін не жейтініңізге мән беріңіз. Түске дейін тоқ жүрсеңіз және күндік калорияңыз межеге сай келсе, қандай таңғы ас ішсеңіз де, сол нұсқа өзіңізге жарайды.