Կետո դիետա պահելիս սովորաբար կալորիաների 70–80%-ը ստանում են ճարպերից, 10–20%-ը՝ սպիտակուցներից, իսկ 5–10%-ը՝ ածխաջրերից։ Այս սննդակարգը բնորոշող թիվն ածխաջրերի քանակն է՝ ծրագրերի մեծ մասում օրական 50 g-ից պակաս, իսկ խիստ տարբերակներում՝ ընդամենը 20 g։ Հարվարդի The Nutrition Source-ը 2 000 kcal-ի համար բերում է մոտ 165 g ճարպի, 75 g սպիտակուցի և 40 g ածխաջրի օրինակ։
Այս տոկոսները ցույց են տալիս, թե ինչ են առաջարկում տարածված կետո ծրագրերը։ Դրանք բժշկական նշանակում չեն։ Նախ պետք է որոշեք ձեր օրական կալորիաների նպատակային քանակը, քանի որ կետոյի դեպքում էլ կալորիաները կարևոր են․ խիստ վերահսկվող հետազոտությունում կալորիաների նույն քանակի պայմաններում ածխաջրերը ճարպերով փոխարինելը չի արագացրել մարմնի ճարպային զանգվածի նվազումը։
Կետո դիետա՝ ճարպերը, սպիտակուցներն ու ածխաջրերը՝ ըստ կալորիաների
Գտեք ձեր օրական կալորիաների քանակը և նայեք համապատասխան տողին։ Ճարպերի ու սպիտակուցների սյունակներում տոկոսները պարզապես վերածված են գրամների՝ ճարպի յուրաքանչյուր գրամի համար 9 kcal, սպիտակուցի յուրաքանչյուր գրամի համար՝ 4 kcal հաշվարկով։ Ածխաջրերի սյունակի վերին սահմանը 50 g է, քանի որ կետո ծրագրերի մեծ մասում այն չի փոխվում՝ անկախ նրանից, թե որքան եք ուտում։
| Օրական կալորիաներ | Ճարպեր (70–80%) | Սպիտակուցներ (10–20%) | Ածխաջրեր (5–10%, մինչև 50 g) |
|---|---|---|---|
| 1 400 kcal | 109–124 g | 35–70 g | 18–35 g |
| 1 600 kcal | 124–142 g | 40–80 g | 20–40 g |
| 1 800 kcal | 140–160 g | 45–90 g | 23–45 g |
| 2 000 kcal | 156–178 g | 50–100 g | 25–50 g |
| 2 200 kcal | 171–196 g | 55–110 g | 28–50 g |
| 2 500 kcal | 194–222 g | 63–125 g | 31–50 g |
Երեք միջակայքերի վերին սահմանները միաժամանակ ընտրել չի ստացվի։ Նախ որոշեք ածխաջրերի ու սպիտակուցների քանակը, իսկ մնացած կալորիաները բաժին կհասնեն ճարպերին․ հաջորդ բաժնում հենց այդպես էլ կհաշվենք։
Ինչպես 4 քայլով հաշվարկել կետոյի մակրոսննդանյութերը
- Որոշեք կալորիաների քանակը։ Ասենք՝ օրական 1 800 kcal։ Որպես ելակետ պարզեք, թե օրական քանի կալորիա է ձեզ անհրաժեշտ, իսկ եթե ցանկանում եք նիհարել, այդ քանակը նվազեցրեք՝ ստեղծելով չափավոր կալորիաների դեֆիցիտ։
- Ընտրեք ածխաջրերի քանակը։ Ընտրեք 20-ից 50 g-ի սահմաններում որևէ քանակ։ Այստեղ վերցնում ենք 30 g․ դա 120 kcal է՝ յուրաքանչյուր գրամի համար 4 kcal հաշվարկով, կամ օրվա կալորիաների մոտ 7%-ը։
- Որոշեք սպիտակուցի քանակը։ Կալորիաների 10–20%-ը կազմում է 45–90 g՝ օրական 1 800 kcal-ի դեպքում։ Վերցնենք 90 g, որը տալիս է 360 kcal։ Կարդացեք, թե օրական որքան սպիտակուց է ձեզ անհրաժեշտ, որպեսզի ստուգեք՝ այդ քանակը համապատասխանո՞ւմ է ձեր քաշին ու մարզումներին։
- Մնացած կալորիաները հատկացրեք ճարպերին։ 1 800 − 120 − 360 = 1 320 kcal։ Բաժանեք 9-ի և կստանաք մոտ 147 g ճարպ՝ կալորիաների 73%-ը։
Այսպիսով՝ նպատակը 147 g ճարպն է, 90 g սպիտակուցը և 30 g ածխաջուրը։ Մեր մակրոսննդանյութերի հաշվիչը հարմար է 1-ին քայլի համար, բայց այն նախատեսված է սովորական բաշխման համար, որտեղ ածխաջրերը կազմում են 45%, ուստի կետոյի համար մի օգտագործեք դրա հաշվարկած գրամները։ Սովորական սննդակարգի դեպքում նույն հաշվարկն անելու համար տեսեք՝ ինչպես հաշվել մակրոսննդանյութերը։
Կետոյի մեկ օրվա մենյու՝ 1 800 kcal
Ահա թե ինչպես կարելի է այդ նպատակային քանակները ստանալ սննդից։ Իրականում կերակուրների կազմը հազվադեպ է գրամի ճշտությամբ համընկնում հաշվարկին, և մի քանի գրամի շեղումը խնդիր չէ։ Բոլոր արժեքները հաշվարկված են USDA FoodData Central-ի տվյալներով։
| Սննդի ընդունում | Մթերքներ | Կալորիաներ | Սպիտակուցներ | Ճարպեր | Ածխաջրեր |
|---|---|---|---|---|---|
| Նախաճաշ | Ձու՝ 150 g (մոտ 3 հատ), կարագ՝ 15 g, սպանախ՝ 100 g | 345 kcal | 22 g | 27 g | 5 g |
| Ճաշ | Հավի կրծքամիս՝ 110 g (հում), ավոկադո՝ 100 g, վարունգ՝ 100 g, ձիթապտղի յուղ՝ 30 g | 572 kcal | 27 g | 48 g | 12 g |
| Միջանկյալ սնունդ | Նուշ՝ 20 g, ընկույզ՝ 20 g, չեդեր պանիր՝ 30 g | 368 kcal | 14 g | 33 g | 8 g |
| Ընթրիք | Սաղմոն՝ 120 g (հում), բրոկոլի՝ 100 g, ձիթապտղի յուղ՝ 25 g | 505 kcal | 27 g | 41 g | 7 g |
| Ընդամենը | 1 789 kcal | 91 g | 149 g | 32 g |
Ուշադրություն դարձրեք յուղին ու կարագին․ այդ 70 g-ը տալիս է գրեթե 600 kcal՝ օրվա կալորիաների մոտ մեկ երրորդը։ Կետոյի դեպքում չկշռած մեկ գդալ յուղը հեշտությամբ կարող է ձեզ դուրս բերել կալորիաների սահմաններից։


Որքան ածխաջուր կա հաճախ օգտագործվող մթերքների 100 g-ում
30 g-ի սահմանը հեշտ է սպառել։ Եփած բրնձի 100 g չափաբաժինը գրեթե ամբողջությամբ սպառում է այն, մինչդեռ 100 g սպանախը տալիս է մոտ 4 g ածխաջուր։ Մթերքը կշռեք աղյուսակում նշված վիճակում։ Այլ մթերքների կալորիաների ու մակրոսննդանյութերի քանակները գտնելու համար տեսեք մթերքների կալորիականության աղյուսակը։
| Մթերք | Ընդհանուր ածխաջրեր՝ 100 g-ում | Դրանցից՝ բջջանյութ |
|---|---|---|
| Սպիտակ հաց | 49,4 g | 2,7 g |
| Սպիտակ բրինձ՝ եփած | 28,2 g | 0,4 g |
| Բանան | 22,8 g | 2,6 g |
| Նուշ | 21,6 g | 12,5 g |
| Կարտոֆիլ՝ խաշած | 20,0 g | 1,8 g |
| Խնձոր՝ կեղևով | 13,8 g | 2,4 g |
| Ընկույզ | 13,7 g | 6,7 g |
| Ավոկադո | 8,5 g | 6,7 g |
| Բրոկոլի՝ հում | 6,6 g | 2,6 g |
| Ծաղկակաղամբ՝ հում | 5,0 g | 2,0 g |
| Անարատ կաթ | 4,8 g | 0 g |
| Յոգուրտ՝ անարատ կաթից, առանց համային հավելումների | 4,7 g | 0 g |
| Սպանախ՝ հում | 3,6 g | 2,2 g |
| Չեդեր պանիր | 3,4 g | 0 g |
| Դդմիկ՝ հում | 3,1 g | 1,0 g |
| Ձու | 0,7 g | 0 g |
| Հավի կրծքամիս, սաղմոն, ձիթապտղի յուղ | 0 g | 0 g |
Կետոյի դեպքում հաշվել ընդհանո՞ւր, թե՞ զուտ ածխաջրերը
Զուտ ածխաջրերի քանակը ստանում եք՝ ընդհանուր ածխաջրերից հանելով բջջանյութը։ Ավոկադոյի օրինակից պարզ է, թե ինչու է այս տարբերությունը կարևոր․ այն ունի 8,5 g ընդհանուր, բայց ընդամենը 1,8 g զուտ ածխաջուր։ Մի նրբություն կա․ ձեր կարդացած սահմանափակումները միշտ չէ, որ վերաբերում են զուտ ածխաջրերին։ Հարվարդի նշած՝ 50 g-ից պակաս քանակը վերաբերում է ընդհանուր ածխաջրերին, իսկ ստորև ներկայացված հիմնական մետավերլուծության 50 g շեմը նշված է պարզապես որպես ածխաջրերի քանակ՝ գրամներով։
Ինչ տարբերակ էլ ընտրեք, հետևողականորեն կիրառեք այն․ երկու եղանակները խառնելու դեպքում տարբեր օրերի տվյալներն անհնար կլինի համեմատել։ Ընդհանուր ածխաջրերը հաշվելն ավելի խիստ տարբերակ է և սխալվելու ավելի քիչ տեղ է թողնում։ Ստուգեք նաև պիտակները․ USDA-ի ածխաջրերի ցուցանիշը ներառում է բջջանյութը, բայց որոշ երկրներում պիտակի վրա բջջանյութը նշվում է առանձին և ածխաջրերի տողում արդեն հանված է ընդհանուր քանակից։ Կետոյից դուրս օրական ընդհանուր միջակայքի մասին կարդացեք՝ օրական որքան ածխաջուր է պետք։
Կետոն ավելի՞ արդյունավետ է նիհարելու համար
Երկարաժամկետ փորձարկումների համաձայն՝ միայն փոքր-ինչ։ 13 պատահականացված փորձարկում ընդգրկող մետավերլուծությունում, որտեղ հետևման տևողությունն առնվազն 12 ամիս էր, օրական 50 g կամ պակաս ածխաջուր պարունակող սննդակարգերը համեմատել են ցածր յուղայնությամբ սննդակարգերի հետ։ Շատ քիչ ածխաջուր օգտագործող մասնակիցները միջինում 0,91 kg-ով ավելի են նիհարել։ Նույն վերլուծությունում բարելավվել են նրանց տրիգլիցերիդների և դիաստոլիկ արյան ճնշման ցուցանիշները, բարձրացել է HDL խոլեստերինը, բայց բարձրացել է նաև LDL խոլեստերինը։
Խիստ վերահսկվող ստացիոնար պայմաններում անցկացված փոքր հետազոտությունը մասամբ բացատրում է պատկերը։ Ավելորդ քաշ կամ ճարպակալում ունեցող տասնյոթ տղամարդ 4 շաբաթ հետևել է ածխաջրերով հարուստ սննդակարգի, ապա ևս 4 շաբաթ՝ կետոգեն սննդակարգի՝ կալորիաների ու սպիտակուցի նույն քանակով։ Նրանց էներգածախսը փոքր-ինչ աճել է, բայց մարմնի ճարպային զանգվածի նվազումը դանդաղել է՝ արագանալու փոխարեն։ Փորձարկումը կարճատև էր և անցկացվել է միայն տղամարդկանց շրջանում, ուստի այն դիտարկեք որպես ապացույցներից մեկը։
Գործնական իմաստը սա է․ եթե կետոն օգնում է ավելի քիչ կալորիա ընդունել, և դուք կարողանում եք երկար հետևել դրան, այն կարող է աշխատել։ Եթե հացից ու մրգերից հրաժարվելն այնքան դժվար է, որ չեք կարողանա շարունակել, սովորական կալորիաների դեֆիցիտով էլ կարող եք նման արդյունքի հասնել։
Կողմնակի ազդեցությունները և երբ նախ դիմել բժշկի
Ածխաջրերը խիստ սահմանափակելը կարող է առաջացնել քաղց, հոգնածություն, տրամադրության անկում, դյուրագրգռություն, փորկապություն, գլխացավ և կենտրոնանալու ու հստակ մտածելու դժվարություն։ Սրանք կարող են տևել մի քանի օրից մինչև մի քանի շաբաթ։ Այս վիճակը հաճախ անվանում են «կետո գրիպ»։ Հնարավոր երկարաժամկետ հետևանքների թվում նշվում են երիկամների քարերը, օստեոպորոզը և միզաթթվի մակարդակի բարձրացումը։ Քննադատական մի ակնարկի հեղինակները եզրակացրել են, որ մարդկանց մեծ մասի համար կետոյի ռիսկերը կարող են գերազանցել օգուտները՝ նշելով սննդակարգի որակի վատթարացումն ու երկարաժամկետ անվտանգության տվյալների պակասը։
Մինչև սկսելը խորհրդակցեք ձեր բժշկի հետ, եթե հետևյալներից որևէ մեկը վերաբերում է ձեզ․
- Ունեք շաքարային դիաբետ կամ ընդունում եք արյան շաքարն իջեցնող դեղեր։
- Ունեք երիկամների կամ լյարդի հիվանդություն։
- Հղի եք, կրծքով եք կերակրում կամ հղիություն եք պլանավորում։ Բեղմնավորման շրջանի ցածր ածխաջրային սննդակարգերը կապված են բնածին արատների ավելի բարձր ռիսկի հետ։
- Սննդակարգ եք ընտրում երեխայի կամ դեռահասի համար։
Կետոյի մակրոսննդանյութերը հաշվելիս տարածված սխալները
- Հետևել ածխաջրերին ու անտեսել կալորիաները։ Նույնիսկ օրական 25 g ածխաջրի դեպքում կարող եք զգալիորեն գերազանցել կալորիաների ձեր նպատակը, քանի որ ճարպի յուրաքանչյուր գրամը տալիս է 9 kcal։
- Մոռանալ սոուսներն ու ըմպելիքները։ Կետչուպը, հյութը և սուրճին ավելացրած կաթը նույնպես ածխաջրեր են պարունակում, որոնք հեշտ է բաց թողնել հաշվարկից։
- Կարծել, թե ընկուզեղենը կարելի է ուտել անսահմանափակ։ 100 g նուշը պարունակում է 21,6 g ածխաջուր և 579 kcal։
- Ածխաջրերը սահմանափակելու համար հրաժարվել բանջարեղենից։ Սպանախը, դդմիկը, ծաղկակաղամբն ու բրոկոլին տեղավորվում են սահմանաչափի մեջ և բջջանյութ են ապահովում։
- Սննդակարգը գնահատել առաջին շաբաթվա արդյունքով։ Քաշն օրեցօր տատանվում է, ուստի որևէ բան փոխելուց առաջ սպասեք երկու կամ երեք շաբաթ։