რინას დიეტა, რომელსაც 90-დღიან დიეტასაც უწოდებენ, განცალკევებული კვების რეჟიმია. ის ორმა სლოვენიელმა ავტორმა, ბრედა ჰრობატმა და მოიცა პოლიანშეკმა, შეიმუშავა. 90 დღის განმავლობაში იმეორებთ 4-დღიან ციკლს — ცილოვან დღეს მოსდევს სახამებლის, ნახშირწყლებისა და ვიტამინების (ხილის) დღეები. საუზმეზე ხილს მიირთმევთ, ვახშამზე კი იმავე კერძს ჭამთ, რასაც სადილად, ოღონდ მცირე ულუფით. ყოველ 29-ე დღეს მხოლოდ წყალს სვამთ.
ამ დიეტით წონაში მართლაც იკლებენ. ჩვენ მიერ დათვლილ ტიპურ 4-დღიან ციკლში დღიური კალორიულობა 636–896 კკალ გამოვიდა. სლოვენიაში ჩატარებული ანალიზის მიხედვით კი, დღიური საშუალო დაახლოებით 1 000 კკალ იყო. წონის კლება სწორედ ამ დაბალი კალორიულობით აიხსნება. კვლევაში, რომელშიც ორივე ჯგუფი ერთნაირი რაოდენობის კალორიას იღებდა, საკვების განცალკევებას წონის დამატებითი კლება არ მოჰყოლია. ქვემოთ ნახავთ დიეტის წესებს, ციკლის მაგალითს დათვლილი კალორიებით და რჩევებს, როგორ შეინარჩუნოთ რეჟიმის სასარგებლო მხარეები.
როგორ მუშაობს რინას დიეტა
დიეტის ძირითადი წესები ასეთია.
- 4-დღიანი ციკლის თანმიმდევრობა უცვლელია. ცილოვან დღეს მოსდევს სახამებლის, ნახშირწყლებისა და ვიტამინების დღეები, შემდეგ კი ციკლი ისევ ცილოვანი დღით იწყება.
- საუზმეზე ყოველდღე ხილს მიირთმევთ, ხშირად ერთი სახეობის დაახლოებით ორ ცალს.
- სადილი დღის მთავარი კვებაა და იმ დღის ჯგუფის პროდუქტებისგან შედგება.
- ვახშამზე სადილის დაახლოებით ნახევარ ულუფას მიირთმევთ, ზოგ დღეს კი ვახშამს ტოვებთ.
- ყოველ 29-ე დღეს წყლის დღეა. მხოლოდ წყალს ან დაუტკბობელ ჩაის სვამთ. 90 დღეში ასეთი დღე სამჯერაა.
- რაციონიდან იღებენ შაქარს, ალკოჰოლსა და ნამცხვრებს. ზოგ ვერსიაში ნახშირწყლების დღისთვის გამონაკლისს უშვებენ.
ცხრილში ნახავთ, რომელი პროდუქტები და კერძები შეესაბამება თითოეულ დღეს.
| დღე | ძირითადი პროდუქტები | სადილის მაგალითი |
|---|---|---|
| ცილოვანი | ხორცი, თევზი, კვერცხი და რძის პროდუქტები ბოსტნეულთან ერთად | ქათამი ან თევზი სალათით |
| სახამებლის | ლობიო, ოსპი, მუხუდო და კარტოფილი ბოსტნეულთან ერთად | ჩაშუშული ოსპი კარტოფილით |
| ნახშირწყლების | მაკარონი, პური, პიცის ცომი და მარცვლეული | მაკარონი პომიდვრის სოუსით |
| ვიტამინების | ხილი, ჩირი, თხილეული, თესლეული და ბოსტნეული | ხილი და ერთი მუჭა თხილეული |
რინას დიეტის ციკლის მაგალითი დათვლილი კალორიებით
90-დღიანი დიეტის მენიუებში კალორიულობას იშვიათად უთითებენ, ამიტომ თავად დავითვალეთ. ერთი ციკლის მენიუ ჩვეულებრივი ულუფებით შევადგინეთ და მონაცემები USDA-ის FoodData Central-ის ბაზიდან ავიღეთ.
| დღე | საუზმე | სადილი | ვახშამი | კკალ | ცილა |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. ცილოვანი დღე | ვაშლი 300 გ | ღუმელში შემწვარი ქათმის მკერდი 150 გ, კიტრისა და პომიდვრის სალათი 300 გ, ზეითუნის ზეთი 5 გ | ქათმის მკერდი 75 გ, კიტრი 100 გ | 636 | 74 გ |
| 2. სახამებლის დღე | მსხალი 350 გ | მოხარშული ოსპი 250 გ, მოხარშული კარტოფილი 200 გ, პომიდორი 150 გ, ზეითუნის ზეთი 5 გ | ოსპი 125 გ, პომიდორი 100 გ | 896 | 40 გ |
| 3. ნახშირწყლების დღე | ბანანი 240 გ | მაკარონი 250 გ (მოხარშული), პომიდორი 150 გ, ზეითუნის ზეთი 5 გ | მაკარონი 125 გ, პომიდორი 75 გ | 891 | 27 გ |
| 4. ვიტამინების დღე | ფორთოხალი 300 გ | ყურძენი 200 გ, ერთი ვაშლი 150 გ, ნიგოზი 20 გ | ერთი მსხალი 180 გ, ნიგოზი 10 გ | 656 | 10 გ |
ამ ოთხ დღეში საშუალო კალორიულობა დღეში 770 კკალ გამოდის. ზრდასრულების უმეტესობას გაცილებით მეტი სჭირდება, ამიტომ დეფიციტი დიდია. ჩვენს სტატიაში ნახავთ, როგორ გამოთვალოთ, დღეში რამდენი კალორია გჭირდებათ. ცილის რაოდენობაც მკვეთრად იცვლება — ცილოვან დღეს 74 გ, ვიტამინების დღეს კი 10 გ. ხილის დღეებში მიღებული ცილის რაოდენობა ბევრად ჩამოუვარდება ცილის რეკომენდებულ დღიურ რაოდენობას.
თქვენი მენიუს კალორიულობა შეიძლება მეტი ან ნაკლები აღმოჩნდეს. ერთი კოვზი ზეთი, ერთი ნაჭერი პური ან ვახშმის უფრო დიდი ულუფა დღიურ ჯამს 100–300 კკალით ცვლის. ამიტომ ერთი და იმავე დიეტით ზოგი სწრაფად იკლებს წონაში, ზოგს კი წონის კლება უჩერდება.


რატომ იკლებენ წონაში 90-დღიანი დიეტით
2011 წელს ლიუბლიანის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა დიეტის სახელმძღვანელოში მოცემული მენიუები გააანალიზეს. დღიური საშუალო დაახლოებით 4 200 კჯ, ანუ დაახლოებით 1 000 კკალ იყო. ეს იმაზე ნაკლებია, ვიდრე ქალის ან კაცის ორგანიზმი საშუალოდ მოსვენებულ მდგომარეობაში ხარჯავს. ამ ენერგიის ხარჯს ბაზალური მეტაბოლიზმის მაჩვენებელი ეწოდება. კალორიების მხოლოდ 23% მოდიოდა ცხიმზე.
იმავე კვლევამ აჩვენა, რომ რაციონში საშუალოდ მცირე რაოდენობით იყო საკვები ბოჭკო, ვიტამინები B1, B2, A, D და E, ბიოტინი, ფოლიუმის მჟავა, კალციუმი, მაგნიუმი და იოდი. ავტორებმა რაციონი კვებითი თვალსაზრისით არასრულფასოვნად შეაფასეს და მისი ხანგრძლივად დაცვა არ ურჩიეს. დაბალკალორიული განცალკევებული კვების რეჟიმით წონაში დაიკლებთ ისევე, როგორც ნებისმიერი სხვა კალორიების დეფიციტის დროს.
თავისთავად გეხმარებათ განცალკევებული კვება წონის დაკლებაში?
რინას დიეტა ეფუძნება მოსაზრებას, რომ ცილა და ნახშირწყლები ცალ-ცალკე უკეთ ინელება. ჟენევაში ჩატარებულ კვლევაში ეს იდეა პირდაპირ შეამოწმეს. სიმსუქნის მქონე 54 ზრდასრულმა საავადმყოფოში ექვსი კვირა გაატარა. მათი დღიური რაციონი 1 100 კკალ იყო. ერთი ჯგუფი განცალკევებული კვების დიეტას იცავდა, მეორე კი დაბალანსებულად იკვებებოდა. ორივე ჯგუფი ერთნაირი რაოდენობის კალორიას და დაახლოებით თანაბარი რაოდენობის ცილას, ცხიმსა და ნახშირწყლებს იღებდა.
განცალკევებული კვების ჯგუფმა 6,2 კგ დაიკლო, დაბალანსებული კვების ჯგუფმა კი 7,5 კგ. სხვაობა სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი არ იყო. ორივე ჯგუფში გაუმჯობესდა სხეულის ცხიმის მაჩვენებელი, წელისა და თეძოს გარშემოწერილობების თანაფარდობა და სისხლში შაქრისა და ქოლესტერინის დონე. თანაბარი კალორიულობის პირობებში საკვების განცალკევებას წონისა და ცხიმის დამატებითი კლება არ მოჰყოლია.
რინას დიეტის რომელი ჩვევების შენარჩუნება ღირს
თუ მოგწონთ კვების განრიგი, მარტივი მენიუ და ხილი საუზმეზე, შეგიძლიათ ეს ჩვევები შეინარჩუნოთ და რაციონის სუსტი მხარეები გამოასწოროთ.
- გაიგეთ, რამდენი კალორია გჭირდებათ. გამოთვალეთ თქვენი დღიური საჭიროება და შეარჩიეთ ზომიერი დეფიციტი. ამისთვის რაციონის 1 000 კკალამდე შემცირება საჭირო არ არის. მაკრონუტრიენტების კალკულატორი თქვენი მიზნისთვის საჭირო კალორიების, ცილის, ცხიმისა და ნახშირწყლების რაოდენობას გაჩვენებთ.
- ყოველდღე მიიღეთ ცილა. ხილის დღეს იოგურტი ან ნახშირწყლების დღეს კვერცხი დიეტის „წესებს“ არღვევს, თუმცა კვლევის მიხედვით, საკვების განცალკევებას მნიშვნელობა არ აქვს. საკმარისი ცილის მიღებისას კუნთოვან მასას ნაკლებად კარგავთ.
- გამოტოვეთ წყლის დღე, თუ თავბრუ გეხვევათ ან შემდეგ ზედმეტად ბევრს ჭამთ. შეგიძლიათ ერთ დღეს ნაკლები ჭამოთ და იმავე დეფიციტს ენერგიის მკვეთრი ვარდნის გარეშე მიაღწიოთ.
- დაახლოებით ორი კვირის განმავლობაში ჩაიწერეთ, რას მიირთმევთ. ასე დაინახავთ, რომელ დღეებში იღებთ ზედმეტად ცოტა ან ბევრ კალორიას. ეს ჩვევა 90-ე დღის შემდეგაც გაგყვებათ.
თუ მენიუს თავად შედგენა არ გინდათ, 1 500 კკალზე გათვლილ კვების გეგმაში თითოეული კვების კალორიები უკვე დათვლილია.
90 დღის შემდეგ
მკაცრი დიეტის შემდეგ ბევრი ადამიანი დაკლებულ წონას იბრუნებს, რადგან დიეტის წესების დასრულების შემდეგ მათ ადგილს ახალი ჩვევები ვერ იკავებს. ნებისმიერი გეგმის შემდეგ მიდგომა ერთია. მიღებული კალორიების რაოდენობა თანდათან გაზარდეთ წონის შენარჩუნებისთვის საჭირო დონემდე და კვირაში ერთხელ აიწონეთ. კიდევ ცოტა ხანს ჩაიწერეთ, რას მიირთმევთ.
რინას დიეტის დაწყებამდე ექიმს გაესაუბრეთ, თუ გაქვთ დიაბეტი ან თირკმლის დაავადება, ოდესმე გქონიათ კვებითი აშლილობა, ორსულად ხართ, ბავშვს ძუძუთი კვებავთ ან 18 წლამდე ხართ. ასეთ შემთხვევაში დღეში დაახლოებით 1 000 კკალზე გათვლილი რაციონი მეთვალყურეობის გარეშე უსაფრთხო არ არის.