Ի՞նչ քանակությամբ ճարպեր են ձեզ անհրաժեշտ օրական։ Մեծահասակների մեծ մասի համար պատասխանը կալորիաների 20–35%-ն է։ 2 000 կկալի դեպքում դա օրական 44–78 գ ճարպ է, իսկ 1 600 կկալի դեպքում՝ 36–62 գ։ Հագեցած ճարպերից պետք է ստանաք կալորիաների 10%-ից պակասը՝ մոտ 22 գ՝ 2 000 կկալի դեպքում։ Կանանց ու տղամարդկանց համար տոկոսային միջակայքը նույնն է։ Գրամներով քանակը տարբերվում է միայն կալորիականության տարբերության պատճառով։
Փորձո՞ւմ եք նիհարել։ Ճարպերի համար առանձին սննդակարգ պետք չէ կազմել, բայց դրանց քանակին պետք է հետևել։ Ճարպի յուրաքանչյուր գրամը պարունակում է 9 կկալ, իսկ սպիտակուցի կամ ածխաջրի գրամը՝ 4։ Դրա համար մի քիչ ավել ձեթը կամ պանիրը, ինչպես նաև մի բուռ ընկուզեղենն այդքան արագ փոխում են օրվա ընդհանուր կալորիականությունը։
Օրական քանի՞ գրամ ճարպ է պետք՝ ըստ կալորիաների
Արժե իմանալ երկու պաշտոնական առաջարկություն։ Ամերիկացիների համար սննդային ուղեցույցները մեծահասակներին խորհուրդ են տալիս ճարպերից ստանալ կալորիաների 20–35%-ը։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության համաձայն՝ էներգիայի առնվազն 15%-ը պետք է ստացվի ճարպերից, իսկ այդ բաժինը 30%-ի սահմանում կամ ավելի ցածր պահելը կարող է օգնել կանխել քաշի անառողջ ավելացումը։ Գրամներով քանակը ստանալու համար կալորիաները բազմապատկեք համապատասխան տոկոսով և բաժանեք 9-ի։
| Օրական կալորիականությունը | Օրական ճարպը (20–35%) | Ճարպը՝ 30%-ի դեպքում | Հագեցած ճարպը՝ պակաս, քան |
|---|---|---|---|
| 1 400 կկալ | 31–54 գ | 47 գ | 16 գ |
| 1 600 կկալ | 36–62 գ | 53 գ | 18 գ |
| 1 800 կկալ | 40–70 գ | 60 գ | 20 գ |
| 2 000 կկալ | 44–78 գ | 67 գ | 22 գ |
| 2 200 կկալ | 49–86 գ | 73 գ | 24 գ |
| 2 400 կկալ | 53–93 գ | 80 գ | 27 գ |
Այսպիսով՝ 1 800 կկալի դեպքում կարող եք օրական ուտել 40–70 գ ճարպ, որից առավելագույնը 20 գ-ը՝ հագեցած։ Եթե դեռ չգիտեք ձեր կալորիականությունը, նախ պարզեք՝ օրական քանի կալորիա է ձեզ անհրաժեշտ։
Ճարպի քանակը՝ մարմնի քաշի մեկ կգ-ի հաշվով
Հաճախ ճարպերի օրական նորման նշվում է մարմնի քաշի յուրաքանչյուր կգ-ի համար։ Հաշվելու այս ձևը գալիս է մարզական սննդաբանությունից։ Մրցումներից դուրս շրջանում բոդիբիլդերների սննդակարգի վերաբերյալ մի ակնարկ խորհուրդ է տալիս ճարպի չափավոր քանակ՝ օրական 0,5–1,5 գ՝ քաշի յուրաքանչյուր կգ-ի համար, մեկ կգ-ի հաշվով 1,6–2,2 գ սպիտակուցի հետ միասին։ Ահա թե այդ միջակայքը գրամներով ինչ է նշանակում՝
| Մարմնի քաշը | Օրական ճարպը (0,5–1,5 գ՝ մեկ կգ-ի համար) | Մեկ կգ-ի համար 1 գ-ի դեպքում |
|---|---|---|
| 60 կգ | 30–90 գ | 60 գ |
| 70 կգ | 35–105 գ | 70 գ |
| 80 կգ | 40–120 գ | 80 գ |
| 90 կգ | 45–135 գ | 90 գ |
| 100 կգ | 50–150 գ | 100 գ |
Այս երկու եղանակներով սովորաբար մոտ արդյունքներ են ստացվում։ Վերցնենք 70 կգ քաշ ունեցող մարդու, որի օրական սննդակարգը 2 000 կկալ է։ Կալորիաների 20–35%-ը կազմում է 44–78 գ ճարպ կամ մոտ 0,6–1,1 գ՝ մեկ կգ-ի համար։ Սակայն քաշի հաշվով նշված միջակայքը նախատեսված է ուժային մարզումներ անողների համար, որոնք ընդունում են իրենց ծախսածից ավելի շատ կալորիաներ։ Եթե շատ ավելորդ քաշ ունեք, այս հաշվարկը կարող է ավելի շատ ճարպ առաջարկել, քան թույլ է տալիս ձեր կալորիականությունը։ Այդ դեպքում օգտվեք տոկոսներով աղյուսակից։ Ուզո՞ւմ եք մկանային զանգված ավելացնել։ Կարդացեք մկանային զանգված ավելացնելու համար անհրաժեշտ կալորիաների մասին առանձին ուղեցույցը։
Ինչպես հաշվարկել ճարպերի օրական քանակը՝ 4 քայլով
- Սահմանեք օրական կալորիականությունը։ Օրինակ՝ օրական 1 800 կկալ։
- Հաշվեք միջակայքը։ 1 800-ի 20%-ը 360 կկալ է, իսկ 35%-ը՝ 630 կկալ։ Երկուսն էլ բաժանեք 9-ի, և կստանաք 40–70 գ ճարպ։
- Ընտրեք ձեզ հարմար քանակ։ Օրինակ՝ 30%, այսինքն՝ 540 կկալ կամ 60 գ։ Հագեցած ճարպերի սահմանը կալորիաների 10%-ն է՝ 180 կկալ կամ 20 գ։
- Մնացած կալորիաները հատկացրեք սպիտակուցներին ու ածխաջրերին։ 100 գ սպիտակուցի (400 կկալ) դեպքում մնում է 860 կկալ։ Դա 215 գ ածխաջուր է։
Հաշվարկները ձեր փոխարեն կանի սպիտակուցների, ճարպերի և ածխաջրերի հաշվիչը։ Մյուս երկու ցուցանիշների համար էլ առանձին ուղեցույցներ կան՝ օրական որքան սպիտակուց է պետք և օրական որքան ածխաջուր է պետք։
Ինչ տեսք ունի օրական 60 գ ճարպով սննդակարգը
Ստորև սովորական օրվա սննդակարգ է, որը մոտ է մեր օրինակին՝ շուրջ 1 790 կկալ, 61 գ ճարպ, որից 16 գ-ը՝ հագեցած։ Բոլոր հաշվարկներն արված են USDA FoodData Central-ի տվյալներով։ Տեսեք, թե որքան քիչ է պետք ճարպի ակնհայտ աղբյուրներից՝ 10 գ ձեթը, 20 գ ընկուզեղենը և սաղմոնի մեկ չափաբաժինն ապահովում են ընդհանուր քանակի կեսից ավելին։
| Սննդի ընդունումը | Մթերքները | Ճարպը | Հագեցած ճարպը |
|---|---|---|---|
| Նախաճաշ | Վարսակ՝ 60 գ (չոր), անարատ կաթ՝ 200 գ, բանան՝ 100 գ | 11 գ | 5 գ |
| Ճաշ | Ջեռոցում պատրաստված հավի կրծքամիս՝ 150 գ, եփած հնդկաձավար՝ 200 գ, լոլիկ՝ 150 գ, ձիթապտղի ձեթ՝ 10 գ | 17 գ | 3 գ |
| Միջանկյալ սնունդ | Անարատ կաթից յոգուրտ՝ առանց հավելումների, 200 գ, նուշ՝ 20 գ | 16 գ | 5 գ |
| Ընթրիք | Ջեռոցում պատրաստված սաղմոն՝ 120 գ, խաշած կարտոֆիլ՝ 200 գ, բրոկոլի՝ 150 գ, ամբողջահատիկ ցորենի հաց՝ 40 գ | 17 գ | 3 գ |
| Ընդամենը | Մոտ 1 790 կկալ, որից 31%-ը՝ ճարպերից | 61 գ | 16 գ |


Ճարպեր պարունակող մթերքներ՝ որքան ճարպ կա 100 գ-ում
Ձեթերը մաքուր ճարպ են, ուստի տապակի մեջ լցրած յուրաքանչյուր 10 գ-ը 10 գ ճարպ է և մոտ 90 կկալ։ Ճարպերով հարուստ սնունդ են նաև ընկուզեղենը, պանիրն ու շոկոլադը՝ դրանց քաշի մոտ մեկ երրորդից երկու երրորդը ճարպ է։ Անյուղ միսն ու եփած ձավարեղենը շատ քիչ ճարպ են պարունակում։
| Մթերքը | Ճարպը՝ 100 գ-ում | Որից՝ հագեցած |
|---|---|---|
| Ձիթապտղի ձեթ | 100,0 գ | 13,8 գ |
| Արևածաղկի ձեթ | 100,0 գ | 10,3 գ |
| Կարագ | 81,1 գ | 51,4 գ |
| Մայոնեզ | 74,9 գ | 11,7 գ |
| Ընկույզ | 65,2 գ | 6,1 գ |
| Նուշ | 49,9 գ | 3,8 գ |
| Սև շոկոլադ՝ 70–85% կակաոյով | 42,6 գ | 24,5 գ |
| Չեդեր պանիր | 33,3 գ | 18,9 գ |
| Կարագով կրուասան | 21,0 գ | 11,7 գ |
| Տավարի աղացած միս՝ հում, 80%-ը՝ անյուղ միս | 20,0 գ | 7,6 գ |
| Ավոկադո | 14,7 գ | 2,1 գ |
| Ձկնաբուծարանում աճեցված սաղմոն՝ հում | 13,4 գ | 3,1 գ |
| Ձու | 9,5 գ | 3,1 գ |
| Անարատ կաթ | 3,3 գ | 1,9 գ |
| Հավի կրծքամիս՝ առանց մաշկի, հում | 2,6 գ | 0,6 գ |
| Սպիտակ բրինձ՝ եփած | 0,3 գ | 0,1 գ |
Միայն ընդհանուր քանակին մի նայեք՝ համեմատեք նաև հագեցած ճարպերի սյունակը։ Ընկույզի մեջ ընդհանուր ճարպն ավելի շատ է, քան չեդերի, բայց չեդերը երեք անգամ ավելի շատ հագեցած ճարպ է պարունակում։
Նիհարելու համար օրական որքա՞ն ճարպ ուտել
Նիհարելու համար պարտադիր չէ անցնել քիչ ճարպերով սննդակարգի։ DIETFITS հետազոտության ընթացքում 609 մեծահասակ 12 ամիս հետևել է քիչ ճարպերով կամ քիչ ածխաջրերով առողջ սննդակարգի։ Հետազոտության ավարտին քիչ ճարպերով սնվող խմբում կալորիաների մոտ 29%-ը ստացվում էր ճարպերից, իսկ քաշի միջին կորուստը 5,3 կգ էր։ Քիչ ածխաջրերով սնվող խմբում ճարպերից ստացվում էր կալորիաների մոտ 45%-ը, իսկ քաշի միջին կորուստը 6,0 կգ էր։ Խմբերի միջև տարբերությունը վիճակագրորեն նշանակալի չէր։
Կարևորը կալորիաների ընդհանուր քանակն է, ուստի ամենաշատն օգնում են այս մի քանի սովորությունները՝
- Նախ սահմանեք ձեր կալորիական դեֆիցիտը և ճարպերին հատկացրեք արդեն նվազեցված կալորիականության 20–35%-ը։
- Ձեթը չափեք գդալով կամ շիշը կշռեք պատրաստելուց առաջ ու հետո։ Աչքաչափով լցնելիս ամենահեշտն է հաշվից բաց թողնել 100–200 կկալ։
- Մեկ կամ երկու շաբաթ կշռեք ընկուզեղենը, պանիրն ու ընկուզային մածուկը, մինչև պատկերացնեք՝ ինչ տեսք ունի ձեր սովորական չափաբաժինը։
- Կալորիաներ խնայելու համար ճարպերի քանակը գրեթե զրոյի մի հասցրեք։ Սպիտակուցի քանակը պահեք նույնը, իսկ ճարպերն ու ածխաջրերը նվազեցրեք միասին։
Կետոգեն սննդակարգի դեպքում հակառակն է՝ կալորիաների մեծ մասը ստացվում է ճարպերից։ Համապատասխան քանակները ներկայացված են կետո սննդակարգի մակրոսննդանյութերի ուղեցույցում։
Ճարպերի տեսակներ՝ հագեցած, չհագեցած և տրանսճարպեր
Քանակը հարցի միայն մի կողմն է։ ԱՀԿ-ի համաձայն՝ սննդից ստացվող ճարպերի մեծ մասը պետք է լինի չհագեցած։ Մյուս երկու տեսակների համար սահմանված են առավելագույն քանակներ՝
- Հագեցած ճարպեր՝ կալորիաների առավելագույնը 10%-ը՝ մոտ 22 գ՝ 2 000 կկալի դեպքում։ Հիմնական աղբյուրներն են կարագը, պանիրը, յուղոտ միսը, խմորեղենը և կոկոսի յուղը։
- Տրանսճարպեր՝ կալորիաների առավելագույնը 1%-ը՝ մոտ 2 գ՝ 2 000 կկալի դեպքում։ Այստեղ ներառվում են և՛ արդյունաբերական տրանսճարպերը, և՛ տավարի ու ոչխարի մսում և այդ կենդանիների կաթից ստացված մթերքում բնականորեն պարունակվողները։
- Չհագեցած ճարպեր՝ մնացած մասը։ Աղբյուրներն են ձիթապտղի և արևածաղկի ձեթը, ընկուզեղենը, սերմերը, ավոկադոն և յուղոտ ձուկը։
Վերևի սննդակարգի օրինակում 61 գ ճարպից 16 գ-ը հագեցած է, ինչը բավական ցածր է 1 800 կկալի համար սահմանված 20 գ-ից։
Հնարավո՞ր է չափազանց քիչ ճարպ ուտել
Այո՛։ ԱՀԿ-ն մեծահասակների համար ստորին սահման է նշում էներգիայի 15%-ը, իսկ ամերիկյան միջակայքը սկսվում է 20%-ից։ Օրգանիզմը չի կարող ինքնուրույն արտադրել անփոխարինելի ճարպաթթուները, ուստի դրանք պետք է ստանալ սննդից։ Իսկ A, D, E և K վիտամինները յուրացվում են ճարպերի հետ միասին։ 1 600 կկալի դեպքում 15%-ը 27 գ է, իսկ 20%-ը՝ 36 գ։ Այսինքն՝ օրական ընդամենը 15–20 գ ճարպը չափազանց քիչ է՝ այդպես շաբաթներ շարունակ սնվելու համար։ Քիչ ճարպերով սննդակարգը բժի՞շկն է նշանակել։ Այդ դեպքում առաջնորդվեք բժշկի նշած քանակներով, ոչ թե այս հոդվածում բերվածներով։