ზრდასრული ქალების უმეტესობისთვის წონაში კლება დღეში დაახლოებით 1 300–1 900 კკალ-ის მიღებით არის შესაძლებელი. ეს დიაპაზონი მიიღება წონის შესანარჩუნებლად საჭირო ენერგიის სავარაუდო რაოდენობიდან — დღეში 1 600–2 400 კკალ, ასაკისა და აქტივობის მიხედვით — 300–500 კკალ-ის გამოკლებით. თქვენი მაჩვენებელი ასაკზე, სიმაღლეზე, წონასა და იმაზეა დამოკიდებული, რამდენს მოძრაობთ. ამიტომ ქვემოთ მოცემული ცხრილი საწყის ორიენტირად გამოიყენეთ და შერჩეული რაოდენობა სამი კვირის განმავლობაში გამოსცადეთ. Harvard Health-ის რეკომენდაციით, ქალებმა დღეში 1 200 კკალ-ზე ნაკლები მხოლოდ ჯანდაცვის სპეციალისტის მეთვალყურეობით უნდა მიიღონ.
ჩვეულებრივ, რეკომენდებული ტემპია კვირაში დაახლოებით 0,5–1 კგ. მცირე აღნაგობის ქალებისთვის ტემპი, როგორც წესი, ამ დიაპაზონის ქვედა ზღვართანაა, რადგან კალორიების მინიმალურ ზღვრამდე მათ დეფიციტის გაზრდის ნაკლები შესაძლებლობა აქვთ.
წონაში კლება: კალორიების ნორმა ქალებისთვის ასაკისა და აქტივობის მიხედვით
თითოეულ უჯრაში ჯერ მითითებულია წონის შესანარჩუნებლად საჭირო სავარაუდო კალორიები აშშ-ის კვების რეკომენდაციების მიხედვით, შემდეგ კი — წონის დასაკლებად დღიური სამიზნე რაოდენობა, 300–500 კკალ-ით ნაკლები. თუ გამოკლების შედეგად 1 200 კკალ-ზე ნაკლები გამოდის, სამიზნე რაოდენობად 1 200 კკალ რჩება.
| ასაკი | დაბალი აქტივობა | ზომიერი აქტივობა | მაღალი აქტივობა |
|---|---|---|---|
| 19–25 | 2 000 → 1 500–1 700 | 2 200 → 1 700–1 900 | 2 400 → 1 900–2 100 |
| 26–30 | 1 800 → 1 300–1 500 | 2 000 → 1 500–1 700 | 2 400 → 1 900–2 100 |
| 31–50 | 1 800 → 1 300–1 500 | 2 000 → 1 500–1 700 | 2 200 → 1 700–1 900 |
| 51–60 | 1 600 → 1 200–1 300 | 1 800 → 1 300–1 500 | 2 200 → 1 700–1 900 |
| 61 და მეტი | 1 600 → 1 200–1 300 | 1 800 → 1 300–1 500 | 2 000 → 1 500–1 700 |
დაბალი აქტივობა გულისხმობს მხოლოდ ყოველდღიურ მოძრაობას. ზომიერი აქტივობაა დღეში დაახლოებით 2,5–5 კმ სწრაფი სიარული ან მისი ეკვივალენტური დატვირთვა, ხოლო მაღალი აქტივობა — ამაზე მეტი. ეს მაჩვენებლები გამოთვლილია საორიენტაციო მონაცემებით: 163 სმ სიმაღლისა და 57 კგ წონის ქალისთვის. თუ მეტს იწონით, თქვენი რეალური საჭიროებაც უფრო მაღალია, ამიტომ ცხრილში მოცემული სამიზნე შესაძლოა თქვენთვის საჭიროზე დაბალი იყოს. კალორიების დღიური ნორმის გზამკვლევში სრული ცხრილის განმარტებას ნახავთ.
ქალის კალორიების დღიური ნორმა: გამოთვალეთ 4 ნაბიჯში
- შეაფასეთ მოსვენებისას საჭირო ენერგია. ქალებისთვის Mifflin–St Jeor-ის ფორმულაა: 10 × წონა (კგ) + 6,25 × სიმაღლე (სმ) − 5 × ასაკი − 161. BMR კალკულატორი ამას თქვენთვის გამოთვლის.
- გაამრავლეთ აქტივობის კოეფიციენტზე. თუ ცოტას ვარჯიშობთ, გამოიყენეთ 1,2; თუ კვირაში 1–3 დღეს მსუბუქად ვარჯიშობთ — 1,375, ხოლო კვირაში 3–5 დღეს ზომიერად ვარჯიშობთ — 1,55. მიღებული შედეგი წონის შესანარჩუნებლად საჭირო კალორიების სავარაუდო რაოდენობაა.
- გამოაკელით 300–500 კკალ. თუ დაბალი სიმაღლის ხართ, მიზანთან უკვე ახლოს ხართ ან იცით, რომ მკაცრ რეჟიმს დიდხანს ვერ იცავთ, ნაკლები გამოაკელით. ეს ნაბიჯი უფრო დეტალურადაა ახსნილი კალორიული დეფიციტის გზამკვლევში.
- მიღებული რაოდენობა სამი კვირის განმავლობაში გამოსცადეთ. ყველაფერი, რასაც ჭამთ და სვამთ, კვების დღიურში ჩაიწერეთ. შემდეგ ერთმანეთს შეადარეთ ყოველკვირეული საშუალო წონა და არა ცალკეული დღის მაჩვენებლები.
მაგალითი. 38 წლის, 165 სმ სიმაღლისა და 78 კგ წონის ქალი, რომელიც მსუბუქად ვარჯიშობს: 10 × 78 + 6,25 × 165 − 5 × 38 − 161 = 1 460 კკალ მოსვენებისას. 1,375-ზე გამრავლებით ვიღებთ დაახლოებით 2 010 კკალ-ს წონის შესანარჩუნებლად. მისი დღიური სამიზნეა დაახლოებით 1 500–1 700 კკალ. ეს მისი ასაკისა და მსუბუქი აქტივობისთვის ცხრილში მითითებული დიაპაზონის ზედა ნაწილშია, რადგან ის ცხრილში ნაგულისხმევ ქალზე მეტს იწონის. ამ დიაპაზონის ქვედა ზღვრის შესაბამის კვებას 1 500 კკალ-ის მენიუში ნახავთ.
თუ გამოთვლით მიღებული მაჩვენებელი 1 200 კკალ-ს უახლოვდება, კალორიები მეტად აღარ შეამციროთ. აირჩიეთ უფრო მცირე დეფიციტი და დაამატეთ სიარული ან სხვა აქტივობა, ან უფრო ნელი ტემპით დაიკელით.


რატომ იცვლება წონა მენსტრუაციის პერიოდში
ორგანიზმში შეკავებულმა წყალმა შესაძლოა ცხიმის კლება რამდენიმე დღით დაფაროს. ერთწლიან კვლევაში, რომელიც 765 მენსტრუალურ ციკლს მოიცავდა და 62 ჯანმრთელ ქალს აკვირდებოდა, მონაწილეთა შეფასებით, სითხის შეკავება ყველაზე ძლიერი მენსტრუაციის პირველ დღეს იყო, ყველაზე სუსტი — ციკლის პირველი ნახევრის შუა პერიოდში, ოვულაციის დროს კი თანდათან იმატებდა. კვლევაში იზომებოდა ქალების მიერ სითხის შეკავების შეფასება და არა მათი წონა, თუმცა სასწორზე ზედმეტი წყალიც აისახება.
- შეადარეთ ციკლის ერთი და იმავე ეტაპის მაჩვენებლები. ამ თვის მენსტრუაციის პირველ დღეს დაფიქსირებული წონა წინა თვის იმავე დღის მაჩვენებელს შეადარეთ, ან ერთმანეთს ციკლის შუა პერიოდის კვირები შეადარეთ.
- საშუალო მაჩვენებლებს დაეყრდენით. აიწონეთ დილით, საუზმემდე, კვირაში სულ მცირე სამ დღეს და იხელმძღვანელეთ კვირის საშუალო წონით.
- ერთი კვირის მაღალი მაჩვენებლის გამო კალორიებს ნუ შეამცირებთ. თუ ყველაფერს ზუსტად აღრიცხავდით, მენსტრუაციამდე ან მის დროს წონის მატება ცხიმის ცვლილებაზე ბევრს ვერ გეტყვით. გადაწყვეტილება სრული ციკლის შემდეგ მიიღეთ.
- გაითვალისწინეთ დღეები, როცა მეტად გშიათ. თუ თვის გარკვეულ პერიოდებში უფრო მეტად გშიათ, კვირის საშუალო კალორიულობას მიაქციეთ ყურადღება და ასეთი დღეებისთვის ცოტა მეტი კალორია გაითვალისწინეთ. ერთ დღეს მეტის ჭამას წარუმატებლობად ნუ ჩათვლით.
წონის დაკლება 40, 50 და 60 წლის შემდეგ
ოფიციალურ ცხრილში დაბალი აქტივობის მქონე ქალებისთვის კალორიების სავარაუდო საჭიროება 1 800-დან 1 600 კკალ-მდე მცირდება 51 წლის ასაკში. ამიტომ იმავე კვების ფონზე კალორიების რაოდენობამ, რომლითაც 35 წლის ასაკში წონას იკლებდით, მოგვიანებით შესაძლოა კლება ვეღარ გამოიწვიოს. მენსტრუაციაც იცვლება პერიმენოპაუზის პერიოდში, ჩვეულებრივ, 45–55 წლის ასაკში, რაც ციკლებს შორის შედარებას ართულებს. ასეთ შემთხვევაში თვიური საშუალო მაჩვენებლები შეადარეთ.
- ხელახლა გამოთვალეთ თქვენი ნორმა ყოველი რამდენიმე კილოს დაკლების შემდეგ და წელიწადში ერთხელ მაინც. წონის შემცირებაც და ასაკის მატებაც ამ მაჩვენებელს ამცირებს.
- ცილა უხვად მიიღეთ. წონის დასაკლებად განკუთვნილი მაღალცილოვანი დიეტების მიმოხილვებში სარგებელი აღწერილია სხეულის წონის თითოეულ კგ-ზე დაახლოებით 1,2–1,6 გ ცილის მიღებისას. ეს დღეში 84–112 გ გამოდის, თუ 70 კგ-ს იწონით. მიზნების მიხედვით ცხრილს ცილის დღიური ნორმის გზამკვლევში ნახავთ.
- დაამატეთ ძალოვანი ვარჯიში. ის წონის კლებისას კუნთოვანი მასის შენარჩუნებაში გეხმარებათ, რაც ასაკის მატებასთან ერთად უფრო მნიშვნელოვანი ხდება.
- გაიარეთ ექიმის კონსულტაცია. თუ წონა იმატებს, მიუხედავად იმისა, რომ კვება არ შეგცვლიათ, ან გაქვთ საკვერცხეების პოლიკისტოზური სინდრომი (PCOS) ან ფარისებრი ჯირკვლის დაავადება, სამიზნე კალორიების შემცირებამდე ექიმს მიმართეთ.
როდის არ არის კალორიული დეფიციტი შესაფერისი
- ორსულობა და ძუძუთი კვება. ამ დროს თქვენი საჭიროებები განსხვავებულია, ამიტომ დეფიციტი დამოუკიდებლად არ დაგეგმოთ. მიმართეთ თქვენს ექიმს ან ბებიაქალს.
- მენსტრუაციის გამოტოვება. NHS მენსტრუაციის გამოტოვების ან დაგვიანების მიზეზებს შორის წონის უეცარ კლებასა და ზედმეტ ვარჯიშს ასახელებს. თუ წონის კლების დროს მენსტრუაცია შეგიწყდათ, გაზარდეთ საკვების რაოდენობა და ექიმს მიმართეთ.
- კვებითი აშლილობა ახლა ან წარსულში. კალორიების დათვლამ შესაძლოა მდგომარეობა გააუარესოს. აპის ნაცვლად ჯანდაცვის სპეციალისტთან იმუშავეთ.
- თუ უკვე ჯანსაღი წონა გაქვთ. თუ თქვენი წონა ჯანსაღ დიაპაზონშია, შესაძლოა დეფიციტი არ გჭირდებოდეთ. საკვების ხარისხზე ყურადღების გამახვილება, ძალოვანი ვარჯიში ან წონის შესანარჩუნებელი კალორიების მიღება შესაძლოა თქვენთვის უკეთესი არჩევანი იყოს.
- საყურადღებო ნიშნები. თუ თავბრუ გეხვევათ, მუდმივად გცივათ ან გამოფიტულად გრძნობთ თავს, გაზარდეთ კალორიების რაოდენობა და ექიმს გაესაუბრეთ.
გავრცელებული შეცდომები
- 1 200 კკალ-ის ყველა ქალისთვის სტანდარტულ ნორმად მიჩნევა. ეს ქვედა ზღვარია და არა სამიზნე; ბევრ ქალს წონის დაკლება გაცილებით მეტი კალორიის მიღებითაც შეუძლია.
- უფრო მაღალი მეგობრის ან მამაკაცი პარტნიორის კვების გეგმის გადმოღება საკუთარი ნორმის გამოთვლის გარეშე.
- სამუშაო დღეებში კალორიების ზუსტად დათვლა, მაგრამ შაბათ-კვირის, სასმელების, მოსამზადებლად გამოყენებული ზეთისა და კერძის გასინჯვისას მიღებული ლუკმების გამოტოვება.
- შედეგის შეფასება სასწორის მხოლოდ ერთი დილის მაჩვენებლით, განსაკუთრებით მენსტრუაციის წინა დღეებში.
- კალორიების შემცირება ყოველ ჯერზე, როცა წონის კლება შეჩერდება, იმის გადამოწმებამდე, სრულად არის თუ არა კვება აღრიცხული.